Wanneer is een review onrechtmatig?

Kort: onjuiste feiten wegen, een negatief oordeel niet

Een review is onrechtmatig als de schrijver feitelijke beweringen doet die niet kloppen, iemand beschuldigt van een strafbaar of tuchtrechtelijk feit zonder dat daarvoor een uitspraak bestaat, of zich zo grievend uitlaat dat de uiting geen redelijk doel meer dient. Een negatieve waardering van een echt meegemaakte ervaring is dat niet, hoe hard die ook aankomt. De grondslag is artikel 6:162 BW: handelen in strijd met wat volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt.

Twee grondrechten zonder rangorde

Elke reviewzaak komt neer op dezelfde botsing. Aan de ene kant staat de vrijheid van meningsuiting van de schrijver, beschermd door artikel 10 EVRM. Aan de andere kant staat jouw recht op eerbiediging van je eer en goede naam en op je persoonlijke levenssfeer, artikel 8 EVRM. Tussen die twee bestaat geen rangorde. De rechter weegt aan de hand van alle omstandigheden welk belang in dit geval zwaarder weegt. Er is geen partij die vooraf voorrang heeft.

Het geschil tussen [eiseres 1] c.s. enerzijds en [gedaagde] anderzijds resulteert in een botsing van twee fundamentele rechten: het recht op vrijheid van meningsuiting (in artikel 7 Grondwet en artikel 10 EVRM) van [gedaagde] tegenover het recht van [eiseres 1] c.s. op de bescherming van eer en goede naam (artikel 8 EVRM). Voorzieningenrechter Rechtbank Rotterdam, 31 maart 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:4056

Dat betekent iets praktisch: er bestaat geen lijstje woorden dat automatisch tot verwijdering leidt. Dezelfde zin kan in de ene zaak wel en in de andere zaak niet onrechtmatig zijn, afhankelijk van wat eronder ligt.

De factoren die de doorslag geven

Uit de rechtspraak komt telkens dezelfde set wegingsfactoren terug. Ze staan hier op volgorde van hoe zwaar ze in reviewzaken blijken te wegen.

Feit tegenover mening

Dit is de scheidslijn waar de meeste zaken op stranden of slagen. Een waardeoordeel over een echt meegemaakte ervaring blijft staan, ook als het hard is. Rechters vergelijken de vrijheid van een recensent uitdrukkelijk met die van een columnist: er is ruimte om te chargeren en te overdrijven.

Het gaat dus om meningen en waardeoordelen, waarbij aan de recensent, net als bij een column, in beginsel de vrijheid toekomt om te simplificeren, uit te vergroten, te overdrijven en gebruik te maken van sterke bewoordingen. Voorzieningenrechter Rechtbank Rotterdam, 30 juni 2025, ECLI:NL:RBROT:2025:7729

Zoek daarom in de review de zinnen op die een controleerbare bewering doen, ongeacht welke passage je het meest steekt. "Ik voelde me afgezet" is een gevoel. "Zij hebben 400 euro extra gefactureerd zonder overleg" is een feitelijke bewering, en die kun je met je administratie weerleggen. Dat onderscheid bepaalt of er een zaak is.

Waarom Google een zwaardere lat legt

Je kunt twee partijen aanspreken: de schrijver of het platform. Tegenover het platform geldt een zwaardere maatstaf. De Hoge Raad bepaalde in het arrest Lycos tegen Pessers dat de enkele mededeling van een derde dat er onrechtmatige informatie staat, onvoldoende is om een platform tot ingrijpen te verplichten. Er moet redelijkerwijs geen twijfel over bestaan dat de informatie onrechtmatig is.

In een zaak tegen Google werd dat vertaald naar een viervoudige toets: er moet sprake zijn van een valse voorspiegeling van feiten, de reviews mogen geen echte ervaringen weergeven, er mag geen ander doel zijn dan schaden, en dat alles moet onmiskenbaar zijn. Dat is een hoge lat, en die verklaart waarom zoveel ondernemers bij Google nul op het rekest krijgen terwijl zij zelf zeker weten dat de review nergens op slaat.

Er zit nog een praktisch nadeel aan het aanspreken van alleen het platform. Rechters wijzen erop dat degene aan wie het onrechtmatig handelen wordt verweten, de schrijver dus, niet in de procedure zit en zich dus niet kan verdedigen. Dat maakt een rechter terughoudend.

Wanneer een review wel onrechtmatig is

Uit de gepubliceerde uitspraken komt een herkenbaar patroon naar voren van situaties waarin verwijdering wel werd toegewezen.

Wanneer een review blijft staan

Even leerzaam zijn de zaken die de ondernemer verloor, want daar zit de grens.

Twee dingen kun je van een rechter zelfs in een gewonnen zaak niet krijgen. Een algemeen bevel voor toekomstige reviews wordt afgewezen, omdat per review opnieuw moet worden beoordeeld of die evident onrechtmatig is. En het uitzetten van de recensiefunctie of het weghalen van je vermelding wordt gezien als een te grote inbreuk op de vrijheid van meningsuiting. Meer daarover op de pagina over Google reviews uitschakelen.

Smaad, laster en belediging

Naast de civiele route bestaat de strafrechtelijke. In de praktijk levert die bij reviews zelden iets op, maar het helpt om de begrippen uit elkaar te houden, want ze worden voortdurend door elkaar gebruikt.

Twee dingen maken deze route zwak. Ten eerste kent artikel 261 lid 3 Sr een uitweg voor de schrijver: er is geen smaad als hij te goeder trouw kon aannemen dat zijn verwijt waar was en dat het algemeen belang de uitlating eiste. Een klant die oprecht dacht dat hij was benadeeld en anderen wilde waarschuwen, valt daar vaak onder. Ten tweede is belediging een klachtdelict: zonder uitdrukkelijke klacht van het slachtoffer mag het Openbaar Ministerie niet vervolgen, en een gewone aangifte is niet automatisch zo'n klacht.

Meer hierover staat op smaad en laster en aangifte doen van smaad en laster.

De AVG als tweede spoor

Soms is het privacyrecht een betere ingang dan het onrechtmatigheidsrecht. Dat hangt af van je rechtsvorm. Een bv of nv kan geen beroep doen op de AVG: overweging 14 van de verordening sluit rechtspersonen uit. Bij een eenmanszaak of een vrij beroep valt de onderneming samen met de persoon, en dan is je naam wel een persoonsgegeven.

Verwacht er alleen geen wonderen van. Artikel 17 lid 3 AVG bepaalt dat het recht op wissing niet geldt voor zover de verwerking nodig is voor de uitoefening van het recht op vrijheid van meningsuiting en informatie. En ook zonder dat de AVG als grondslag wordt gebruikt, kan de weging tegen je uitvallen: in de Rotterdamse zaak uit 2025 ging het om een eenmanszaak, en toch woog de rechter het belang van de reviewers bij bescherming van hun persoonsgegevens zwaarder dan dat van de ondernemer. De AVG werkt het best als er persoonsgegevens in de review staan die er niet in horen: een naam van een medewerker, een dossiernummer, medische details. Zie reviews en de AVG.

Wat de DSA hieraan veranderde

Sinds de Digital Services Act volledig van toepassing is, heb je als melder rechten die je eerder niet had. Een platform moet je melding behandelen, je een gemotiveerd besluit sturen, en je een gratis interne bezwaarroute bieden die minstens zes maanden openstaat. Wordt je bezwaar afgewezen, dan kun je naar een gecertificeerd buitengerechtelijk geschillenorgaan, dat binnen negentig dagen beslist.

Hoe je die DSA-rechten praktisch gebruikt, en welke vier elementen een melding moet bevatten om als volwaardige melding te tellen, staat op melden onder de Digital Services Act.

Heb je een zaak?

Loop deze vragen langs. Elk ja maakt de zaak kansrijker.

• Staat er een concrete feitelijke bewering in die je met een document kunt weerleggen?
• Wordt er een strafbaar of tuchtrechtelijk feit genoemd zonder dat daar een uitspraak over bestaat?
• Kun je aantonen dat de schrijver nooit klant of bezoeker is geweest?
• Zijn er meerdere reviews met hetzelfde patroon, dezelfde timing of dezelfde formuleringen?
• Staan er persoonsgegevens of vertrouwelijke details in die er niet in horen?
• Kun je concreet maken wat de review je kost, in plaats van alleen te stellen dat het schaadt?

Twijfel je, laat het ons dan gratis bekijken. Wij zeggen ook gewoon nee wanneer dat het eerlijke antwoord is, en dat scheelt je de 1.999 euro proceskosten die twee ondernemers in de hierboven genoemde zaken wel betaalden.